Çayda varyete, türün altındaki botanik kategorilerden biridir. Camellia sinensis var. sinensis ve var. assamica bu düzeyde kullanılan adlara örnektir. Türkçede çeşit sözcüğüyle de karşılaşılır, fakat satış dilindeki her çeşit ifadesi bilimsel anlamda varyete demek değildir.
01 / NE?
Botanik varyete neyi gösterir?
Bilimsel addaki var. kısaltması varyeteyi belirtir; bahçenin adını ya da yaprağın nasıl işlendiğini söylemez. Siyah çay, yeşil çay ve oolong ise büyük ölçüde işleme biçimleriyle ayrılır. Bu yüzden botanik varyeteyi bu çay sınıflarıyla aynı listede değerlendirmek yanıltır.
02 / NEREDE?
Varyete bilgisi nerede bulunur?
Varyete bilgisine botanik veri tabanlarında, tarımsal araştırmalarda ve ayrıntılı ürün açıklamalarında rastlayabilirsiniz. İngilizce satış metinlerinde variety sözcüğü bazen kültivar anlamında da kullanılır. Ne kastedildiğini anlamak için tam bilimsel ada ya da kültivar adına bakın.
03 / NE ZAMAN?
Bu ayrım ne zaman işe yarar?
Bitki kökenlerini karşılaştırırken ya da fidan seçimini anlatırken gerekir. Bir varyeteden farklı kültivarlar seçilebilir ve farklı çaylar üretilebilir. Hasat yılının değişmesi ise bitkinin botanik varyetesini değiştirmez.
04 / NASIL?
Varyete ile kültivar nasıl ayrılır?
Varyete, botanik sınıflandırmada türün altında yer alan bir kategoridir. Kültivar ise yetiştiricilikte belirli özellikleri için seçilen ve bu özellikleri korunan bitkileri ifade eder. Örneğin Yabukita bir kültivardır. Tür, varyete ve kültivar bilgisi; çayın nerede yetiştiğinden ve nasıl işlendiğinden ayrı tutulmalıdır.
05 / NEDEN?
Yaprak boyutu neden kesin yanıt vermez?
Sinensis ile assamica sıkça yaprak büyüklüğü üzerinden anlatılır. Ancak kuru yaprak, işleme sırasında küçülmüş, kıvrılmış veya parçalanmış olabilir. Fotoğraftan kesin kimlik çıkarmak yerine üreticinin bitki seçimine ilişkin kaydına bakmak daha sağlam bir yoldur.
06 / KİM?
Varyete bilgisini kim kullanır?
Botanikçiler, bitki ıslahçıları ve yetiştiriciler bu bilgiyi kullanır. Çay meraklıları için de bitkinin adıyla fincandaki çayın türünü birbirinden ayırmaya yardımcı olur. Bir varyeteyi her koşulda diğerinden üstün saymak yerine yetiştiği bölgeye, üretim amacına ve elde edilen çaya birlikte bakmak gerekir.
Varyete HAKKINDA MERAK EDİLENLER
Sık Sorulan Sorular
1. Assamica yalnız Assam’da mı yetişir?
Assamica botanik bir addır, yetiştirme alanını Assam’la sınırlamaz. Aynı bitki grubu farklı coğrafyalarda yetişebilir. Paketteki çayın menşei bu addan ayrı açıklanmalıdır.
2. Varyete siyah veya yeşil çayı mı belirtir?
Hayır. Aynı bitki materyali farklı yöntemlerle işlenebilir. Demin veya kuru yaprağın rengi, botanik varyeteyi söylemez; burada üretim yöntemiyle bitki sınıflandırması ayrılmalıdır.
3. Kültivar adından hasat mevsimi anlaşılır mı?
Kültivarların gelişme zamanları farklılaşabilir, ama isim belirli paketin hasat tarihini vermez. O ürünün yılı ve sezonu için ayrı bilgi gerekir.
4. Etikette yalnız “çeşit” yazıyorsa ne sorulabilir?
Satıcının botanik varyeteyi mi, kültivarı mı yoksa çay türünü mü kastettiği sorulabilir. Tam bitki adı veya işleme açıklaması, belirsiz ifadeyi daha kullanışlı hâle getirir.
Beta Tea’nin Çay Çeşitleri
BetaTeaShop.com’da çay çeşitlerini ve ürün bilgilerini inceleyin.
BETATEASHOP.COM